|
|
SOMALI BANTU
MAAY MAAY-ENGLISH - ENGLISH-MAAY MAAY
PHRASE BOOK
|
| English x |
Maay Maay |
| Greeting: |
Salan: |
| Hello! Or Hi |
Halow! ama Hay! (halo, ama hi) |
| How are you? |
Se’eta? (say’ ta) |
| I am Fine |
Ani Fayleya,(ani filay’nya) |
| Good Morning (singular) |
Sekubari’di! |
| Good afternoon! |
Sekiherge’li! |
| Good evening! |
Sekiherge’li! |
| Good night! |
Sababari’ya! |
| See you tomorrow! |
Beri is araga’ne! (
Bari es araganay) |
| Goodbye! |
Nebed geli’yo! |
| Welcome! |
Sa dhowaw! (sad o wow’) |
| Yes |
Haa |
| No |
Ma’ya |
| Or |
A’ma |
| Very |
Edd |
| And |
I’yo |
| But |
Lakin (Lakeen’) |
| Thank you |
Mahadsinta (mahadseen’ta) |
| Good luck! |
Nasiib wanagsin’) |
| Excuse me! |
Inka ra’li ahaw! (ahow’) |
| Sorry |
Kuhunya! (koohoon’ya) |
| Help |
Kalmo (calm’o) |
| I |
A’ni |
| He |
U’su (oo’soo) |
| She |
I’yi |
| It |
U’su / I’yi |
| You |
A’di |
| We |
Unu (oo’noo) |
| They |
Uyu (oo’yoo) |
| Mine |
Kigaay (kee’gay) |
| His |
Kijee (kee’gee) |
| It’s |
Kijee |
| Yours |
Kiga (kee’gah) |
| Ours |
Kigano (kee’gano) |
| Their |
Kuwijo (koo wee’ jo) |
| This |
Kan |
| These |
kuwan (ku wan’) |
| That |
Kas |
| Those |
Kuwas (koo wass’) |
| Here |
In’ti |
| There |
Hegas (hay’ gahss) |
| Where? |
Intew? (in tay’) |
| What? |
Ma’ee? (my’ yee) |
| When? |
Amaa? (ah mah’) |
| Which? |
Kee? (kay) |
| Who? |
Keew? (koo way’) |
| Whom? |
Keewa? (kay’ wa) |
| Why? |
Sabab’? |
| How? |
Sideew? (see day’ o) |
| Know |
Kase (ka say’) |
| Now |
Hadi (ha’ dee) |
| Size |
|
| Big |
Wiin (ween) |
| Small |
Yar |
| Light |
Iftin (eef’ teen) |
| Dark |
Mugdi (moog’di) |
| Clean |
Nadiif (na deef’) |
| Dirty |
dhusug (doo soog’) |
| Candle |
Shama (sha’ ma) |
| Light |
Nal |
| Cold |
Qawoob (ka woab’) |
| Snow |
Baraf (ba raff’) |
| Hot |
Kuleel (koo layl’) |
| Warm |
Fardir (far dear’) |
| Ice |
Baraf’ |
| Cold Water |
Bi’yo Qawoob |
| Hot Water |
Biyo kuleel |
| Warm Water |
Biyo Fardir |
| Ice Water |
Biyo Baraf |
| Feelings |
Dareen (da rain’) |
| Hungry |
Bahi (ba' hee) |
| Satisfy |
Dhereg’ |
| Thirsty |
Oon (own) |
| Happy |
Farah (fa’rah) |
| Angry |
Dhirif (di riff’) |
| Sad |
Murug (moo roog’) |
| Worry |
Welwel |
| Well |
Faylahan (fie yay lane’) |
| Well (for water, oil) |
Eel (ell) |
| Parent |
Walid |
| Father |
Ba’ba |
| Mother |
Ma’ma |
| Grandfather |
A’wo |
| Grandmother |
Awoy’ |
| Brother |
Walal’ Megel’ |
| Sister |
Walash Bilaan (wala’she bee lan’) |
| Children |
Ilmo (il’ mo) |
| Daughter |
Gawar’ bilaan |
| Son |
Dhinan’ megel’ |
| Girl |
Gawar |
| Boy |
Dhinan’ Megel’ |
| Man |
Nin (neen) |
| Woman |
Bilan’ |
| Husband |
Nin |
| Wife |
Naag (nog) |
| Uncle |
Abti (ab’ti) |
| Aunt |
Eede (ed’ day) |
| Stepfather |
Adeer (a dare’) |
| Stepmother |
Enay (ee nie’) |
| Person |
Qof (oaf) |
| People
|
Dad (det) |
| Teacher |
Ma’alin |
| Student |
Iskoo’lay |
| Doctor |
Taktar’ |
| Patient ) |
Jiroole (gee row’ lay |
| Personal information |
Foom Buhis (boo hees') |
| Name |
Maga’ga |
| Address |
Meli kunoole (meh’ lee koo no’ la) |
| Date of Birth |
Tarikti dhalati (ta rick’tee da la’tee) |
| Place of Birth |
Meli kidhalati (kuh da la’ ti) |
| Age |
Sanad (sa nat’) |
| Sex |
Wahi eta (wa’ hee eh’ tah) |
| Male |
Megel (may gel’) |
| Female |
bilaan |
| Today’s Date |
Tarikti Malintan (ma leen’ than) |
| Sign |
Sahiih (sa hee’) |
| Today |
Malintan |
| Tomorrow |
Beri (beh’ ree) |
| Yesterday |
Shaleey (sha lay’) |
| After tomorrow |
beri dam’be |
| Travel |
Safar |
| Bus |
Bas (bahss) |
| Train |
Taren (ta rain’) |
| Vehicle |
Barur (ba boor’) |
| Truck |
Barur wiin (ween) |
| Plane |
Dayura (da yoor’ ra) |
| Boat
|
Doon (doan) |
| Ship |
Markab (mar cob’) |
| Bicycle |
Baskiil (bas keel’) |
| Motorbike |
Mo’to |
| Days of the Week |
Mali’mo wiigi (wee’ gee) |
| Monday |
Isnin |
| Tuesday |
Talada |
| Wednesday |
Arba |
| Thursday |
Kamis |
| Friday |
Juma |
| Saturday |
Sabti |
| Sunday |
Ahat |
| Months |
Bi’lo |
| January |
Bi’li Ko’waad’ |
| February |
Bili Lamaad’ |
| March |
Bili sedahad’ |
| April |
Bili Afarad’ |
| May |
Bili Shanad’ |
| June |
Bili Lehaad’ |
| July |
Bili Todobood (to do bahd’) |
| August |
Bili sideedaad (see day dahd’) |
| September |
Bili Sagaalad (sa ga lahd’) |
| October |
Bili Tomonad’ |
| November |
Bili To’mi Ko’waad |
| December |
Bili To’mi lama |
| Year |
sanad’ |
| Century |
Qarni (car’ nay) |
| Decade |
Tomoon Sana (to moan’ sa’na) |
| Time |
Saadi (Sah’ dee) |
| Hour |
Saad |
| Minute |
Daqiqa (da kee' ka kah) |
| Second |
Ilbiriksi (eel ba rick’ see) |
| Dawn |
Dhabdhaboodi (dahb da bow’ dee) |
| Sunrise |
Waag’ baris (bah’ rees) |
| Sunset |
Eri dhismo (air’ ee dees’ mo) |
| Morning |
Hirab (hee rob’) |
| Noon |
Duhur (doo hoor’) |
| Afternoon |
Galab’ |
| Evening |
Asar’ |
| Day |
Ma’lin |
| Night |
Hamin’ |
| Midnight |
Hirabood (hee ra boad’) |
| Direction |
Jehoo |
| West |
Galbeed |
| East |
Bari |
| South |
Konfur |
| North |
Wakooyi |
| Behind |
Gadal (geh dal’) |
| In front |
Hoor (hoar) |
| Far |
Dher (dare) |
| Near |
Dhow (doe) |
| Right |
Midig (mee’ dig) |
| Left |
Guray (goor rai’) |
| Straight |
Tosinan’ |
| Right there |
Tos (toas) |
| Curve |
Godgod (goad’ goad) |
| Opposite |
Kuso hoorjeed (koo’so hoar jed’) |
| Time For Food |
Qatigi Hungurki(wuk tee’gee hoon gu ree’gee) |
| Breakfast |
Afbilaaw (af bee lao')
|
| Lunch |
khada (kah’ da) |
| Dinner/ Supper |
Isha (eesh’ a) |
| Snack |
Asariya (eh’ sa ree ya) |
| Meat |
Hilib |
| Beef |
Hilib looy (loy’) |
| Chicken |
Dooro (do’ro) |
| Fish |
Malay (ma lie’) |
| Lamb |
Ereen (eh rain’) |
| Animal |
Hayiwan (hi yee wan’) |
| Cow |
Looy (loy) |
| Bull |
Dibi (dee’bee) |
| Goat |
Ereen aad bilaan (eh rain’ aht bee’ lan) |
| Lamb |
Ereen aad megel |
| Sheep |
Ereen gando’lo bilaan |
| Ram |
Ereen gandolo megel |
| Camel |
Geel (ghayl) |
| Dog |
Eey (long a) |
| Cat |
Mukulaal (moo koo lal’) |
| Pig |
Go’magoma |
| Warthog |
Doonfar (doan’ far) |
| Donkey |
Dameer (da mehr’) |
| Office |
O’fis |
| Chair |
Kuras (koo ras’) |
| Desk |
Miis (mees) |
| Drawer |
Qanad (ka nad’) |
| Computer |
Kumbuyuta (koom byu’ tah) |
| Print |
Birinta (bir een’ ta) |
| Photocopier |
fotoko’bi |
| Telephone |
Tale’fon |
| Fax |
Fakis (fa’ kiss) |
| File |
Feel (fehl) |
| Report |
Warbihin (wahr’ bee heen) |
| School |
Iskool’ |
| Text Book |
Buug akris (boag a’krees) |
| Exercise Book |
Buug Qoral’ki |
| Pen |
Qolin Bira (a’lin bee’ rah) |
| Pencil |
Qolin Geed (a’ lin gayd) |
| Ruler |
Mastarad (ma’ sta rad’) |
| Paper |
Hansho (hine’ sho) |
| Color Pencil |
Kolorati (ko lo ra’ ti) |
| Eraser |
tirtira (teer’ tee ra) |
| Sharpener |
Qolin Jar (a’ lin jehr) |
| Backpack |
Boorsa (boar’ sa) |
| Kolar’ |
Color |
| Red |
Gaduud (geh dood’)
|
| Black |
Madoow (ma doe’) |
| White |
Aad (aht) |
| Green |
A’gaar (a’ gar) |
| Blue |
Bulu (boo’ lu) |
| Yellow |
Hawajilo (ha wa gee’ lo) |
| Orange |
Jale (ja’ lay) |
| Body Part |
Qeebti Korki (keb’ tee koor’ kee) |
| Hair |
Tiin (teen) |
| Head |
Mada (ma’ da) |
| Face |
Waji (wed’ gee) |
| Ears |
Dhego (day’ go) |
| Eyes |
Indho (een’ do) |
| Nose |
Saan (sahn) |
| Chain |
Dhakon (da koon’) |
| Mouth |
Aaf (aff) |
| Moustache |
Sharabo (sha’ ra bo) |
| Lips |
farur (fa roor’) |
| Teeth |
Ilko (eel’ ko) |
| Tongue |
Arab (ah’ rab) |
| Beard |
Ger (gher) |
| Neck |
Dhun (dune) |
| Throat |
Halbowla (hahl bo’ la) |
| Chest |
Hewed (heh’ wed) |
| Shoulder |
Garab (ga rab’) |
| Arm |
Ga’an |
| Hand |
ga’an |
| Elbow |
Hunsul (hoon’ sool) |
| Finger |
Faar (far) |
| Breast |
Naas (nas) |
| Stomach |
Uur (oor) |
| Waist |
Mohog |
| Thigh |
Ajiir |
| Knee |
Jilbo |
| Leg |
Lug |
| Bone |
laf |
| Blood |
Dhig |
| Fluid |
Dha’an |
| Vein |
Hidid |
| Heart |
Wadna |
| Lung |
Sambab |
| Liver |
Beer |
| Kidney |
Keli |
| Sports |
Dhedhel |
| Soccer ball |
Balonti Lugti |
| Volleyball |
Balonti ga’anti |
| Race |
Tartan |
| Horse race |
Tartan feresti |
| Wrestling |
Iskudufman |
| First |
Kowaad |
| Second |
lamad |
| Third |
Sedahad |
| Fourth |
Afarad |
| Fifth |
Shanad |
| Once |
Koow |
| Twice |
Lama jeer |
| Twin |
Matan |
| Moon |
Bil |
| Star |
Hidig |
| Sun |
Eri |
| Sky |
Err |
| Earth |
Dhul |
| Rain |
Roob |
| Sunny |
Eridi |
| Windy |
Hanfar |
| Dust storm |
Siigo |
| Drought /Famine |
Abaar |
| Bed |
Sariir |
| Pillow |
Barkin |
| Bed sheet |
Goo Sariir |
| Blanket |
Busto |
| Clock |
Saadi dharbigi |
| Watch |
Saadi ga’anti |
| Ear Ring |
Dhego dhego |
| Ring |
Faranti |
| Necklace |
Katina |
| Bracelet |
Bangili |
| Gold |
Dahab |
| Diamond |
Daam |
| Silk |
Lul |
| Jewelry |
|
| School Stuff |
|
| Buug |
Book |
| Galin Ambira |
Pen |
| Galin Geed |
Pencil |
| Tirtira |
Eraser |
| Mastara |
Ruler |
| Buug Akris |
Text book |
| Buugki Wal laku qoraw |
Exercise Book |
| Hansho |
Paper |
| Jista |
Chalk |
| Miis |
Table/ Desk |
| Kursi |
Chair/Seat |
| Akri |
Read |
| Qoor |
Write |
| Dhegenso |
Listen |
| Manqas |
Scissor |
| Intaham |
Test/Examination |
| Hees |
Song |
| Sa’a |
Clock |
| Borsa |
Backpack |
| Kola |
Glue |
| Alan |
Flag |
| Saweer |
Picture |
| Firi |
Look/Watch |
| Arak |
See |
| COMMON WORDS |
|
| Maghagha |
Name |
| Maghagh Ko'wad |
First Name |
| Maghagha Dambe |
Last Name |
| Meli Deginta |
Address |
| Telefan Nambar |
Telephone Number |
| Baba/ Aaw |
Father/
Dad |
| Mama/ Aay |
Mother/Mom |
| Dhalo/ Ilmo |
Children |
| Walal |
Brother |
| Walasha |
Sister |
| Naag |
Wife |
| Harti |
Husband |
| Awoo |
Grandfather |
| Awoy |
Grandmother |
| Abti |
Uncle |
| Inay |
Aunt |
| Aysinka |
Nephew |
| Aysinta |
Niece |
| Soda |
Father in law |
| Sodo |
Mother in law |
| Saydi |
Brother in law |
| Dumashi |
Sister in law |
| FRUITS AND VEGETABLE |
|
| Khara |
Watermelon |
| Embe |
Mango |
| Limo |
lemon |
| Bobay |
Papaya |
| Kanjara |
Cantaloupe |
| Batata |
Potato |
| Borindi |
Pumpkin |
| Koroto |
Carrot |
| Afokado |
Avocado |
| Ananas |
Pineapple |
| Timir |
Dates |
| Hawuk |
Corn |
| Batata Duleet |
Sweet Potato |
| Salboko |
Bean |
| Salboko Mathow |
Black Bean |
| Kawesh |
Cabbage |
| Yaya |
Tomato |
| Barada |
Yam |
| Filfil |
Pepper |
| Filfil Amhara |
Chili Pepper |
| Ansalata |
Lettuce |
| Barshin warawa |
Mushroom |
| Barangaya |
Eggplant |
| CLOTHES FOR MEN |
OOR MEGEL |
| Surwal |
Pant |
| Jenis |
Jeans |
| Dawagab |
Short |
| Shati |
Shirt |
| Funaano |
T-shirt |
| Garan |
Vest |
| Buuma |
Underpants |
| Kastuma |
Underwear |
| Iskujoog |
Uniform/suites |
| Jaaka |
Jacket |
| Jaakadi Roobki |
Rain Coat |
| Jaakadi Barafki |
Snow Jacket |
| Koob |
Shoe |
| Iskasha |
Sock |
| Kofiya |
Cap/ Hat |
| Koobti Barafki |
Snow shoe |
| Da, Aas |
Sandal |
| Ukuyale |
Eye Glass |
| Ukuyale Eri |
Sun Glass |
| Sa at |
Watch |
| Golof |
Gloves |
| Teey |
Tie |
| Dharki Qawoski |
Swimming Suite |
| Dhifir |
Belt |
| CLOTH FOR WOMEN |
OOR Bilaan |
| Umber |
Dress |
| Goneeta |
Skirt |
| Garbisaar |
Shawl |
| Hariir |
Silk |
| Danga Mathow |
Black silk |
| Naso reereb |
Bra |
| Dhegodhego |
Earring |
| Katina |
Necklace |
| Faranti |
Ring |
| Jijin |
Bracelet |
| Dahab |
Gold |
| Diaman |
Diamond |
| Jijin Aroos |
Wedding Bracelet |
| Sa Aat |
Watch |
| Khamar |
Scarf |
| Container |
|
| Tubo |
Bottle |
| Karton |
Box |
| Koombo/ gasa |
Can |
| Dersan |
Dozen |
Somali-Bantu Health Practice
Afimad
The Somali-Bantu are rural people who mainly practice traditional herbs and beliefs extends to medical in which local healing techniques is essential practiced. Some Somali-Bantu apply well-heated nail metal or strong thin and short stick to an infant’s head in beliefs that the burns will reduce the swelling of the head in cases where id it unusually large.
They also burn small hole in the skin to cure ailment like stomachache, Breast, and headache and practice of the herbs in traditional medical in common. Religious healing practice such as prayer was also in common amongst Somali-Bantu Communities, as Perspective of Somali-Bantu women accompanied by traditional healers perform ritual ceremonies known as Sharara, Jinimanyika, Kitimiri, Aawdara, and Tubura to cast off the illness and evil. Since 1990s Somali-Bantu have really stop practicing most of the traditional healing medicine which were ignored practice in
Dad aab refugee camps in Kenya whereas they have seen medical Doctors treating people in professional way and this helped them to seek medical attention to the worldwide and some Somali-Bantu community are not happy about the professional doctors this days.
Here is some Somali-Bantu Medical Terminology of Maay Maay Language translated into English Language.
|
|
| Mathi dhuuri |
Headache |
| Don Dhuuri |
Backache |
| Mohog Dhuuri |
Waist Pain |
| Kor Dhudhuri |
Body Pain |
| Dhun Dhuuri |
Neck Pain |
| Jilbo Dhuuri |
Knee Pain |
| Hibno dhuuri |
Joint Pain |
| Uur Dhuuri |
Stomachache |
| Heweed Dhuuri |
Chest Pain |
| Hawees Dhuuri |
Abdominal Pain |
| Dhini Dhuuri |
Side Pain |
| Keli Dhuuri |
Kidney Pain |
| Ilko Dhuuri |
toothache |
| Il Dhuuri |
Eye Pain |
| Murug dhuuri |
Muscular Pain |
| Muscle |
Muruq |
| Beer |
Liver |
| Huguri Mare |
Alimentary |
| Nool |
Alive |
| Dhimisho |
Death |
| Maruub |
Abrasion |
| Bahtin |
Abscess |
| Shil |
Accident |
| Dhawa |
Injury |
| Suusin |
Anesthesia |
| Suuhis |
Anesthetic |
| Taktarki suusiski |
Anesthetist |
| Neef |
AsthmaKadi |
| galeen |
Gal Bladder |
| Shuwun Dhig |
Blood Diarrhea |
| Dhig Iskushub |
Blood Transfusion |
| Kathy Dhig |
Blood urine |
| Nas nujis |
Breastfeeding |
| Kansar |
Cancer |
| Jiro safmar |
contagious disease/ Epidemic |
| Qonfa |
Cough |
| Ur An |
Cramps |
| Rabow |
Dandruff |
| Dhegol |
Deaf |
| Taktarki ilko |
Dentist |
| Sokoraw |
Diabetic |
| Taktar |
Doctor |
| Taktar Kamoye |
Nurse |
| Taktar Bilaan |
Female doctor |
| Taktar Megel |
Male Doctor |
| Gando |
Fever |
| Dhus |
Flatulence |
| Hargeb |
flue |
| Jab |
Fracture |
| Mantag |
Vomiting/ throws up |
| Wedna Gara |
Heartbeat |
| Wedna jog |
Heart attack |
| Kathi Dhig |
Hematuria |
| Kathi sokor |
Dysuria |
| Sheela |
Hernia |
| Hingo |
Hiccup |
| Isbital |
Hospital |
| Dhigkar |
Hypertension |
| Hundurmo Lacan |
Insomnia |
| Amamisho |
Itch |
| Shaybar |
Laboratory |
| Pregnant |
Ur |
| | |